Điện trở gia nhiệt bị rò điện: Dấu hiệu nguy hiểm và các bước kiểm tra an toàn

Điện trở gia nhiệt bị rò điện là lỗi cần được xử lý sớm vì có thể gây tê vỏ thiết bị, nhảy thiết bị chống rò hoặc tạo nguy cơ điện giật. Nguyên nhân không phải lúc nào cũng nằm ở thanh nhiệt. Dây nguồn, đầu cực, hơi ẩm và hệ thống tiếp địa cũng cần được kiểm tra. Vì vậy, không nên tiếp tục đóng điện nhiều lần khi thiết bị liên tục báo lỗi. Bài viết dưới đây HARUDO giúp bạn nhận biết dấu hiệu, xác định nguyên nhân và kiểm tra điện trở theo trình tự an toàn trước khi quyết định sửa hoặc thay mới.

Điện trở gia nhiệt bị rò điện là tình trạng gì?

Rò điện xảy ra khi dòng điện xuất hiện trên phần kim loại vốn phải được cách ly với cực cấp nguồn. Với điện trở gia nhiệt, lỗi thường liên quan đến lớp cách điện, vỏ thanh nhiệt hoặc phần đấu nối.

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Vỏ thiết bị có điện: Khi chạm vào bồn, mặt bích hoặc khung kim loại có thể xuất hiện cảm giác tê. Đây là dấu hiệu không nên tiếp tục vận hành.
• Thiết bị chống rò thường xuyên tác động: ELCB, RCCB hoặc thiết bị bảo vệ có thể ngắt khi phát hiện dòng điện rò xuống đất.
• Đo giữa cực điện và vỏ có giá trị bất thường: Kết quả kiểm tra cho thấy khả năng cách điện của thanh nhiệt đã giảm.
• Điện trở vẫn nóng nhưng không còn an toàn: Thanh nhiệt có thể vẫn sinh nhiệt bình thường dù lớp cách điện bên trong đã suy giảm.

Điểm cần lưu ý là khả năng sinh nhiệt không phản ánh đầy đủ tình trạng cách điện. Điện trở còn nóng không có nghĩa là thiết bị vẫn an toàn.

Những dấu hiệu cho thấy điện trở gia nhiệt đang bị rò điện

Điện trở bị rò điện có thể biểu hiện ngay khi cấp nguồn hoặc chỉ xuất hiện sau một thời gian vận hành. Cần theo dõi cả thiết bị bảo vệ, vỏ máy và tình trạng thanh nhiệt.

Thiết bị chống rò hoặc aptomat thường xuyên nhảy

Nếu thiết bị bảo vệ liên tục ngắt sau khi cấp điện, cần dừng vận hành để kiểm tra nguyên nhân. Không nên đóng lại nhiều lần chỉ để cố duy trì hoạt động.

Một số khả năng cần xem xét:

• Rò điện xuống vỏ: Lớp cách điện của thanh nhiệt có thể đã suy giảm.
• Ngắn mạch: Hai phần dẫn điện có thể chạm trực tiếp vào nhau.
• Quá tải: Dòng điện vận hành vượt khả năng chịu tải của mạch.
• Lỗi dây dẫn: Dây nguồn bị cháy, tróc vỏ hoặc chạm vào khung kim loại.

Muốn xác định chính xác cần tách từng nguyên nhân. Không nên mặc định cứ nhảy aptomat là điện trở đã hỏng.

Xem thêm: Gia công điện trở nhiệt theo yêu cầu: Cần gửi những thông số gì để báo giá đúng?

Vỏ bồn, mặt bích hoặc khung máy có điện

Đây là dấu hiệu cần đặc biệt chú ý. Nếu phần kim loại xuất hiện điện áp bất thường, cần ngắt nguồn trước khi tiếp tục kiểm tra.

Các vị trí nên kiểm tra gồm:

• Vỏ bồn gia nhiệt.
• Mặt bích lắp điện trở.
• Khung máy.
• Hộp đấu điện.
• Vỏ tủ điện gần thiết bị.
• Dây tiếp địa.

Không nên chỉ thay aptomat hoặc thiết bị chống rò khi chưa xác định nguyên nhân. Thiết bị bảo vệ chỉ giúp ngắt mạch khi xảy ra sự cố, không xử lý được lỗi cách điện bên trong thanh nhiệt.

Điện trở có độ cách điện thấp khi đo kiểm

Một trong những cách đánh giá tình trạng thanh nhiệt là kiểm tra khả năng cách điện giữa cực cấp nguồn và phần vỏ kim loại.

Nếu khả năng cách điện giảm mạnh, điện trở có nguy cơ xuất hiện dòng rò khi vận hành.

Khi kiểm tra cần lưu ý:

• Ngắt hoàn toàn nguồn điện.
• Tách thanh nhiệt khỏi mạch nếu cần.
• Kiểm tra đầu cực và dây dẫn trước.
• Sử dụng thiết bị đo phù hợp.
• Không đo khi hệ thống vẫn đang có điện.

Với hệ thống công suất lớn hoặc nguồn điện 3 pha, nên để kỹ thuật điện có chuyên môn thực hiện.

Điện trở chỉ bị rò sau khi nóng lên

Một số điện trở hoạt động bình thường lúc mới khởi động nhưng sau một thời gian lại làm thiết bị chống rò tác động.

Hiện tượng này có thể liên quan đến:

• Lớp cách điện bên trong suy giảm khi nhiệt độ tăng.
• Hơi ẩm còn tồn tại trong phần đầu điện.
• Vỏ thanh nhiệt có vết nứt nhỏ.
• Môi chất xâm nhập vào bên trong.
• Vật liệu bị giãn nở khi nóng và làm lỗi cách điện biểu hiện rõ hơn.

Trường hợp này thường khó phát hiện nếu chỉ kiểm tra điện trở khi nguội. Vì vậy, cần xem xét cả điều kiện thực tế trong quá trình vận hành.

Vì sao điện trở gia nhiệt bị rò điện?

Có nhiều nguyên nhân khiến điện trở gia nhiệt mất khả năng cách điện. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp tránh thay thanh nhiệt nhưng lỗi vẫn tiếp tục xuất hiện.

• Lớp cách điện bên trong suy giảm: Thanh nhiệt phải làm việc lâu ngày ở nhiệt độ cao. Sau một thời gian, vật liệu cách điện có thể giảm chất lượng và làm tăng dòng rò.
• Vỏ điện trở bị thủng hoặc ăn mòn: Nước, dầu hoặc hóa chất có thể tiếp xúc trực tiếp với phần bên trong nếu vỏ thanh nhiệt bị hư hỏng.
• Đầu điện bị ẩm: Hơi nước hoặc nước bắn vào hộp cực có thể tạo đường dẫn điện giữa cực nguồn và phần kim loại.
• Dây điện bị hỏng: Dây cấp nguồn tróc vỏ, cháy cách điện hoặc chạm khung cũng có thể tạo hiện tượng giống điện trở bị rò.
• Đầu cos đấu không chắc: Mối nối lỏng có thể phát nhiệt, cháy đầu dây và làm hỏng lớp cách điện quanh khu vực đấu nối.
• Điện trở chạy cạn: Thanh nhiệt dùng cho chất lỏng nhưng hoạt động khi không ngập đủ có thể quá nhiệt rất nhanh.
• Chọn sai vật liệu vỏ: Môi chất có tính ăn mòn có thể làm inox hoặc vật liệu thông thường xuống cấp nhanh hơn dự kiến.
• Mật độ công suất quá cao: Diện tích thanh nhiệt quá nhỏ so với công suất làm nhiệt độ bề mặt tăng, ảnh hưởng đến tuổi thọ thiết bị.

Vì vậy, khi điện trở bị rò điện, không nên chỉ tập trung vào một nguyên nhân duy nhất.

Các bước kiểm tra điện trở gia nhiệt bị rò điện an toàn

Kiểm tra cần được thực hiện theo thứ tự. Mục tiêu là loại trừ từng khả năng mà không tạo thêm nguy cơ điện giật hoặc làm hỏng thiết bị.

Bước 1: Ngắt hoàn toàn nguồn điện

Tắt nguồn tại thiết bị bảo vệ chính. Không chỉ tắt công tắc điều khiển tại máy.

Cần bảo đảm hệ thống không còn điện trước khi tháo hộp cực, dây dẫn hoặc điện trở.

Bước 2: Kiểm tra bằng mắt

Quan sát toàn bộ khu vực liên quan đến thanh nhiệt.

Chú ý các dấu hiệu:

• Đầu dây bị cháy.
• Cos điện đổi màu.
• Hộp cực có hơi nước.
• Vỏ dây bị nứt hoặc chảy.
• Mặt bích bị rò nước.
• Thanh nhiệt có dấu hiệu ăn mòn.
• Đầu cực bị đen hoặc oxy hóa.

Nhiều trường hợp lỗi có thể được phát hiện ngay ở bước này.

Bước 3: Kiểm tra dây dẫn và đầu nối

Không nên kết luận thanh nhiệt hỏng trước khi kiểm tra dây điện.

Dây cấp cần bảo đảm:

• Không bị tróc vỏ.
• Không chạm vào thân máy.
• Tiết diện phù hợp với dòng điện.
• Đầu cos siết chắc.
• Không có dấu hiệu quá nhiệt.

Nếu dây dẫn lỗi, cần xử lý trước khi tiếp tục đánh giá điện trở.

Bước 4: Tách điện trở khỏi mạch

Việc tách điện trở giúp xác định lỗi nằm ở thanh nhiệt hay ở hệ thống điện bên ngoài.

Sau khi tách, kỹ thuật viên có thể kiểm tra từng nhánh riêng biệt.

Đây là bước đặc biệt quan trọng với bộ điện trở gồm nhiều thanh hoặc nhiều pha.

Bước 5: Kiểm tra điện trở cách điện

Kiểm tra khả năng cách điện giữa đầu cực và phần vỏ kim loại giúp đánh giá tình trạng bên trong thanh nhiệt.

Nếu kết quả cho thấy cách điện giảm đáng kể, cần xác định nguyên nhân trước khi cấp điện lại.

Không nên chỉ dựa vào phép đo điện trở thông thường giữa hai đầu nguồn. Một thanh nhiệt có thể có giá trị điện trở đúng nhưng vẫn bị rò xuống vỏ.

Bước 6: Kiểm tra hệ thống tiếp địa

Tiếp địa giúp giảm nguy cơ điện giật khi xảy ra sự cố cách điện.

Cần kiểm tra:

• Dây tiếp địa có được kết nối không.
• Điểm tiếp xúc có chắc chắn không.
• Dây có bị đứt hoặc oxy hóa không.
• Phần kim loại của thiết bị có được nối đất đúng cách không.

Không nên xem dây tiếp địa là phương án xử lý rò điện. Tiếp địa là lớp bảo vệ, còn nguyên nhân gây rò vẫn phải được khắc phục.

Bước 7: Chỉ cấp điện lại khi đã xác định nguyên nhân

Không nên liên tục reset thiết bị chống rò để thử vận hành.

Nếu chưa xác định được nguyên nhân, cần tiếp tục kiểm tra hoặc thay phần tử nghi ngờ trước khi đóng điện lại.

Điện trở bị rò điện nên sửa hay thay mới?

Không phải mọi trường hợp rò điện đều cần thay thanh nhiệt. Quyết định phụ thuộc vào vị trí lỗi và tình trạng thực tế của điện trở.

Có thể xử lý phần đấu nối nếu lỗi nằm ở:

• Dây cấp nguồn bị hỏng.
• Đầu cos lỏng.
• Hộp cực bị ẩm.
• Mối nối bị oxy hóa.
• Phần bảo vệ đầu cực bị hỏng.

Ngược lại, nên cân nhắc thay điện trở khi:

• Vỏ thanh nhiệt đã thủng.
• Bề mặt bị ăn mòn mạnh.
• Điện trở cách điện không đạt yêu cầu.
• Thanh nhiệt đã biến dạng.
• Xuất hiện rò điện lặp lại.
• Điện trở từng bị quá nhiệt nghiêm trọng.

Không nên cố tiếp tục sử dụng chỉ vì thanh nhiệt vẫn nóng. Yếu tố cần ưu tiên là khả năng cách điện và mức độ an toàn của toàn bộ hệ thống.

Khi thay mới, cần kiểm tra lại đầy đủ thông số thay vì chỉ đặt theo công suất cũ.

Các thông tin quan trọng gồm:

• Điện áp sử dụng.
• Công suất.
• Chiều dài thanh nhiệt.
• Đường kính thanh.
• Kiểu lắp ren hoặc mặt bích.
• Vật liệu vỏ.
• Môi chất gia nhiệt.
• Nhiệt độ làm việc.
• Số pha.
• Điều kiện lắp đặt thực tế.

Cách hạn chế điện trở gia nhiệt bị rò điện khi vận hành

Phòng ngừa từ khâu lựa chọn và lắp đặt giúp giảm nguy cơ rò điện trong quá trình sử dụng. Đặc biệt cần chú ý với thiết bị làm việc trong môi trường nước, dầu hoặc hóa chất.

• Không để điện trở chạy cạn: Thanh nhiệt dùng cho chất lỏng cần được ngập đúng mức trước khi cấp điện. Chạy khô có thể làm nhiệt độ bề mặt tăng rất nhanh.
• Chọn vật liệu phù hợp môi chất: Inox, Incoloy, titan hoặc vật liệu khác cần được lựa chọn theo điều kiện ăn mòn và nhiệt độ thực tế.
• Bảo vệ đầu cực khỏi hơi ẩm: Hộp đấu điện cần hạn chế nước, hơi nước và hóa chất xâm nhập. Đây là khu vực dễ phát sinh lỗi cách điện.
• Kiểm tra định kỳ: Nên theo dõi dây điện, đầu cos, tiếp địa, bề mặt thanh nhiệt và khả năng cách điện trong quá trình bảo dưỡng.
• Dùng thiết bị bảo vệ phù hợp: Hệ thống nên có thiết bị bảo vệ quá dòng và chống dòng rò phù hợp với thiết kế điện.

Bảo dưỡng định kỳ thường hiệu quả hơn việc chờ đến khi điện trở nhảy bảo vệ mới kiểm tra.

HARUDO cung cấp các dòng điện trở gia nhiệt cho bồn nước, bồn dầu, khuôn máy và nhiều hệ thống gia nhiệt công nghiệp. Nếu điện trở hiện tại có dấu hiệu rò điện, xuống cách điện hoặc hỏng vỏ, hãy liên hệ HARUDO để được tư vấn lựa chọn điện áp, công suất, vật liệu và kích thước phù hợp trước khi thay mới.